4.7. Ból

Ból wskazuje na fakt, że idee nie odpowiadają rzeczywistości.

Ból pojawia się zawsze tam, gdzie odwzorowanie rzeczywistości mija się z prawdą. Ból jest nakazem, by obraz rzeczywistości uległ korekcie.

Ból to napięcie spowodowane sprzecznością w celach świadomości. Z jednej strony świadomość chce wzrastać, z drugiej strony świadomość chce zbliżać się do prawdy. Usunięcie błędnych idei powoduje czasowe osłabienie świadomości. Ból jest tym większy, im większe będą straty spowodowane usunięciem błędnych idei.

Ignorowanie bólu powoduje, że falszywy obraz świata będzie się umacniał. W konsekwencji potencjalne straty spowodowane usunięciem falszywych idei rownież będą wzrastać. Ignorowanie bólu powoduje więc wzrost bólu.

Ignorowanie bólu tylko wzmacnia ból. Rzeczywistość jest spójna i nie daje sie nagiąć do idei. Nie ma więc innego wyjścia, jak zmodyfikowac idee tak, by wyeliminować ból.

Wyeliminowanie bólu nie daje żadnej gwarancji, że ból nie wystapi znowu. Dopóki rzeczywistość nie została całkowicie poznana, będą kreowane błędne idee. Wyeliminowanie bólu oznacza więc tylko krok we właściwym kierunku. W sposób absolutny ból można wyeliminować tylko w momencie osiągnięcia samoświadomości.