4.2. Wolność

Wolność to realizacja zasady wolnego wyboru.

Ograniczenie wolności jest więc zasadniczo sprzeczne z zasadą wzrostu świadomości.

Zasada wolnego wyboru prowadzi jednakże do samosprzeczności w warunkach hierarchii świadomości.

Każda świadomość, która przynależy do świadomości zbiorowej, podlega sprzecznym wpływom. Świadomość zbiorowa wpływa na świadomości osobowe ogrniczając ich wolność. Realizacja zasady wolnego wyboru doprowadza do konfliku świadomości osobowej ze świadomością zbiorową, gdyż działalność świadomości zbiorowej może doprowadzić do ograniczenia wolności świadomości osobowej.

Konflikt ten ma na celu znalezienie optymalnego punktu, w którym wzrost świadomości będzie maksymalny.

Możliwe jest przy tym całe spektrum relacji pomiędzy świadomością osobową a zbiorową: od niewolnictwa do pełnej anarchii.

Jedno można stwierdzić z pewnością. Wolność w sensie absolutnym nie istnieje.

Jeżeli świadomość osobowa nie chce być ograniczana w swoim wyborze, nie powinna przynależeć do żadnej świadomości zbiorowej.

Jeżeli świadomość osobowa chce przynależeć do jakiejś świadomości zbiorowej, to musi się liczyć z faktem ograniczania wolności.

Wolność należy więc również postrzegać jako prawo do wyboru świadomości zbiorowej, do której chce się przynależeć.